Pırlanta Değerlendirmede Kullanılan Malzemeler ve Cihazlar

Parlatılmış pırlantaların kalite değerlendirmesi için belirli cihazlar kullanılmaktadır. Bu cihazlar gerçekçi ve tekrarlanabilir sonuçlar elde etmek açısından birçok kriteri sağlamak durumundadırlar.

Standart Işıklandırma

Parlatılmış elmasları değerlendirmekte en önemli kurallardan biri standart ışıklandırma sistemi kullanmaktır. Bu sadece renk değerlendirme için önem teşkil etmez ayrıca berraklık değerlendirme için gerekli karakteristikleri bulma konusunda da önemlidir. Farklı ışık kaynaklarının iki özellik içinde farklı sonuçlar verdiği aşikardır.

IDC listesindeki “gün ışığı lambası” olarak adlandırılan standart ışıklandırma CIE (Commission Internationale d’Eclairage) tarafından da desteklenmektedir. Bu uluslar arası bilimsel enstitü D65 ışıklandırmasını tavsiye etmektedir. D65 6500°K (=6227°C) renk sıcaklığında bulunmaktadır. 6500 °K sıcaklığa ısıtılan bir cisim D65 lambanın ışığı ile aynı beyaz ışığı yaymaktadır. D65 lambasının yaydığı ışık kuzey yarımküre gün ışığı ile eşdeğerdir.

Önceleri, elmasın rengi çoğunlukla kuzey günışığında (kuzey yarımkürede) değerlendirilmekteydi. Çünkü güneş kuzeyde sabit kalmadığı için bu ışık direk gün ışığıyla kıyasla daha çok mavi ışık, daha az sarı ışık içermektedir bu nedenle renk değerlendirmesi için uygun bir ışıklandırma mümkün olmaktadır. Kuzey gün ışığının her yerde elde edilmesi mümkün değildir, stabil olsa dahi karşılaştırma için standart ışıklandırmaya ihtiyaç vardır. D65 gibi gün ışığı lambaları elmas dünyasında standart ışıklandırma görevi yapmaya yeni başlamıştır.

Işıklandırma konusundan sonra, mekan konusu önem sırasında yer almaktadır. Kesim kalitesi tespiti, berraklık, renk değerlendirmesi direk gün ışığı alan veya rengarenk duvarlara sahip olan bir odada güvenilir olarak gerçekleştirilememektedir. Değerlendirme ve inceleme için en uygun yer duvarları nötr gri tonda boyanmış bir odadır. Çalışma masası yüzeyi de nötr renklerde boyanmalıdır.

10X lup

10X lup

 

10x Lup

Lup, küçük boyutlu bir görüntü büyütme cihazıdır. Parlatılmış elmasların diğer özelliklerinin yanında berraklığının değerlendirilmesi için kullanıma uygun bir aparattır. IDC kurallarına uygun olarak elmasa ait son değerlendirme kararı lup yardımıyla deneyimli bir elmas uzmanı tarafından alınır.

 

Bir lup aşağıdaki kriterlere sahip olmalıdır:

  • Büyütme 10x değerinde olmak zorundadır.
  • Lup merceğinde küresel ve kromatik aberasyon hataları olmamalıdır. Küresel aberasyon lensin yüzeydeki bütün noktaları aynı anda kesin olarak odaklayamamasından dolayı oluşmaktadır. Bu efekt merceğin bükümünden kaynaklanmakta olup ikinci bir merceğin eklenmesi ile ilk merceğin distorsiyonu giderilebilmektedir. Kromatik aberasyon ise mercek yüzeyinde dispersiyon nedeniyle rengin distorsiyonudur. İkinci bir mercek eklemek bu sorunu gidermek için de uygun bir çözümdür. Bu iki kusurdan da bu iki yöntemle (apnatik ve akromatik) arındırılmış olan luplar “tamamıyla düzeltilmiş” luplar olarak adlandırılırlar ve 3 farklı merceğin bir araya getirilmesi ile oluşmaktadırlar. Birçok elmas lupu bu nedenle “triplets” olarak adlandırılmaktadırlar.
  • Lupun bakma alanı olabildiğince geniş olmalıdır. 
  • Lup için nötr bir renk kullanımı tavsiye edilir.

Lup, gün ışığı lambası ile birlikte elmasın kalite değerlendirmesinde kullanılan cihazlardır.

 

Pırlanta mikroskop

Pırlanta mikroskop

Mikroskop

Elmasları çabuk ve doğru biçimde incelemek için –HRD sertifika laboratuarında da kullanıldığı gibi- mikroskop ile incelemeye ihtiyaç vardır. Mikroskop ile inceleme taşın berraklık karakteristiklerinin gözden kaçma ihtimalini azaltmaktadır. HRD stereozoommikroskobu elmas üzerindeki emprütelerin incelenmesini kolaylaştırmak için özel bir şekilde dizayn edilmiştir. Binokular bölümü yani bir çift okülerin bulunduğu bölüm inceleme sırasında iki göz açık halde kullanılabilir ve bu da özellikle taş içerisindeki emprüteleri incelerken odaklama (3 boyutlu görüntü) derinliği sağlar. Bu karmaşık ışıklandırma sistemi mikroskoptaki HRD karanlık alan görüntüsü ve sabit ışıklandırma için gün ışığı lambası artı “değerli taş manuplatörü” ve taşı ayarlamak için vakum sistemi ile taşın incelenmesi için maksimum seviyede avantaj sağlamaktadır.

İki çeşit mikroskop kullanılmaktadır. İkisinin de tasarımı ve fonksiyonları aynıdır. Sadece elmasın yerleştirildiği bölme için görüş alanı değişiklikleri söz konusudur: birinde mekanik bir basamak bulunmakta diğerinde ise joystick ile ayarlama söz konusudur (D-Skope).

Mikroskopla Büyütme

Okülerlerin standart büyütme oranı 10x’dir ancak eklenen bir büyütme faktörü ile bu oran 0.7x’den 4x’e çıkabilmektedir. Bu da 7x’den 40x’e kadar total büyütme sağlamaktadır. 25x büyütme oranı elmas içerisindeki önemli önemsiz bütün eprütelerin belirlenmesi için uygundur.

HRD mikroskobunun karanlık alan ışıklandırmasında kullanılan lamba

HRD mikroskobunun karanlık alan ışıklandırmasında kullanılan lamba

Mikroskop Işıklandırma Sistemi

Mikroskopta iki farklı ışıklandırma sistemi bulunmaktadır: yerel karakteristikler için karanlık alan görüntüsü ve bu karakteristikleri değerlendirmek için sabit ışıklandırma sistemi. Karanlık alan görüntüsü eldesi HRD mikroskobunun sahip olduğu en önemli özelliktir. Işık yoğunluğu diğer elmas inceleme mikroskoplarına göre çok daha fazladır. Karanlık alan reflektörünün özel tasarımı inceleyen kişinin görüşünü etkilemeyecek şekilde elmasın optimum seviyede ışıklandırılmasına imkan sağlamaktadır. Bu şekilde en küçük inklüzyonların incelenmesi ve yerlerin tespit edilebilmesi daha da kolaylaşmaktadır.

Sabit ışıklandırmada ise D65 lambası ile standart ışıklandırma kullanılarak elmasın gün ışığı ile aynı seviyede bir ışık altında incelenmesini mümkün kılmaktadır. Yapı fenomenini bulmakta yani kristal sistemini çözmek konusunda kullanışlı olmaktadır. Sabit ışıklandırma ancak karakteristiklere değer verme ve ölçülendirme için kullanılmalıdır. Işıklandırmayı doğru olarak ayarlayabilmek için bu sabit ışıklandırma öne arkaya dönebilmektedir. En üst lambaya ayrıca bir UV lambası monte edilerek elamsın floresans özelliklerinin incelenmesi sağlanmaktadır.

Elmasın merkezlenmesini sağlayan kullanışlı aparat olan joystick’in bulunduğu değerli taş manüplatörü

Elmasın merkezlenmesini sağlayan kullanışlı aparat olan joystick’in bulunduğu değerli taş manüplatörü

 

Değerli Taş Manüplatörü

Değerli taş manüplatörü elmas tutucusuna bağlı bir pompa ve vakum ünitesi içeren küçük bir vakum sistemidir. Pompa vakum üretir: böylece elmas vakum kabında sıkı olarak yerleşebilmektedir. Ayrıca bu işlem elmasın döndürülme işleminin el kullanılmadan yapılmasında da imkan vermektedir.

Elmas tutucu mekanik bir basamağa eklenmiş haldedir (HRD Mikroskobu tip IV.) ve 2 vida yardımı ile elmas görüş alanını merkezine yerleştirilmiş olmaktadır. HRD mikroskoplarının yeni D-skope mikroskobu ile elmas, çalıştığında elmasın merkeze yerleşmesini sağlayan bir joysticke bağlanmıştır.

 

Okülerleri Ayarlama

Çalışmaya başlamadan önce okülerleri her gözün de farklı görüş alanına sahip olması nedeniyle, iki gözün diyopterine ayarlamak çok önemli bir konudur. Herkesin gözüne uygun olarak okülerleri ayarlamak için iki okülerden biri her zaman ayarlanabilir bir pozisyonda tutulmaktadır.

Prosedür:

Büyütme butonu en küçük büyütmeye olan 1x’e ayarlanır. Görüş alanı içerisindeki bir karakteristiği merkezlenir ve fokuslama en belirgin görüntüye olabildiğince uygun olarak gerçekleştirilir.

Daha sonra maksimum büyütmeye ayarlanır (7x). Karakteristikler sadece ayarlanabilir olmayan okülerden bir göz kapalı olarak incelenir ve fokuslama işleme görüntü kritik netliğe ulaşıncaya kadar ayarlanır. Böylece oküler ayarlanmış olur.

En yüksek büyütmede (7x) karakteristiğe ayarlanabilir okülerden bakılır. Oküler ayarlama halkası (fokuslama butonu değil) görüntü netleşip belirginliğe ulaşana kadar çevrilir. Okülerin ayarlama halkası ile bağlantısının sağlanması şarttır.

Mikroskop böylece büyütme oranında iki gözle incelenebilecek netliğe ulaşmış olacaktır.

Odaklanma veya Odaklama Tuşu

Mikroskobun optik engelleri nedeniyle sadece bir alandan net görüntü alınabilmektedir. Fokuslama butonunun kullanımı ile bu belirgin olan görüş alanının netliği yukarı aşağı değiştirilebilir. Böylece elmas farklı derinliklerde fokuslanabilir. Bu nedenle elmas yüzeyinin içerisindeki inklüzyonların net olarak fokuslanması mümkün olabilmektedir. Düşük büyütmelerde alan karakteristik içerisinde fokuslanma ile büyütme söz konusu olabilir. Eğer görüş alanına yüksek büyütme uygulanırsa net fokuslama küçülmeye başlar buna da “netlik derinliği” denmektedir.

İnklüzyonların objektif olarak ölçülendirmesi için kullanılan HRD ölçülendirme gratikülü

İnklüzyonların objektif olarak ölçülendirmesi için kullanılan HRD ölçülendirme gratikülü

Gratikül

Parlatılmış elmasların berraklığını inklüzyonları inceleyerek tanımlamak için HRD mikroskoplarının okülerlerinden biri gratikül tarafından yerleştirilir. Gratikül, mükrokobun oküleri içerisine grid şeklinde yerleştirilmiş bir cam parçasıdır. Grid daireleri ölçümlendirilirken dikey ve yatay skalada değişebilen parametreler eklenmiştir.

Ölçümlendirme sırasında inklüzyonun görünür yüzeyi stardart büyütme 25x’de gratikül daireleri ile kıyaslanır. Lupla inceleme ile aynı ışıklandırma koşullarını sağlamak için mikroskobun sabit ışıklandırma lambası kullanılmaktadır.

 

Tartma İşlemi

Elmasların ağırlıkları hesaplamada teraziler kullanılır. Bu terazilerin cep terazilerinden karmaşık elektronik türlerine göre birçok çeşidi bulunmaktadır. Ağırlık hesaplamalarında hatayı önlemek için kesinlik, kolaylık ve hız sağlayan otomatik elektronik teraziler tercih edilmektedir.

Değişik çap ölçer tipleri

Değişik çap ölçer tipleri

 

Çap Ölçer

Çep ölçer, elmasın ölçülerini milimetre cinsinden veren küçük bir el cihazıdır.

 

 

 

Proporsyonskop

Proporsyonskop pırlanta daki önemli simetri sapmalarının da ölçülebildiği gibi elmasın özelliklerinin de ölçümlendirilmesine yarayan bir çihazdır. Bu işlem elmasın profilindeki gölgelenmenin korunarak ölçümlendirilmesi sayesinde gerçekleşmektedir.

Proporsyonskop

Proporsyonskop

Sarin Dia-Mension

Sarin Dia-Mension birkaç saniye içerisinde elmasın bütün özelliklerini veren video merceğine sahip bir bilgisayar dır.

Sarin Dia-Mension sistemi yardımıyla bir elmasın özelliklerinin ölçümlenmesi

Sarin Dia-Mension sistemi yardımıyla bir elmasın özelliklerinin ölçümlenmesi

 

 

 

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Required fields are marked *

*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>